تأثیر مجتمع‌های مسکونی بر سلامت روحی
 
پایگاه خبری عصر مسکن : 1392/05/16

تایج یک تحقیق در کشور ضمن اشاره به ابعاد زیست‌محیطی و فرهنگی اجتماعی سکونت در برج‌های بلند، آشکار کرده است که چگونه فضاهای باز و سبز در مجتمع‌های مسکونی، نقش آسیب‌زدایی برای ساکنان داشته و بر سلامت روحی و روانی آنها موثر است.

فضاهای مسکونی و معماری داخلی و بیرونی آنها عمری به درازای عمر انسان دارند و اکثر اوقات انسان ها در این محیط سپری می شود. خانه و محله برای انسان حکم مبدأ عالم را دارد. بر اساس قانون تأثیرپذیری پدیده ها از همدیگر، می توان ادعا کرد پدیده های سلامت ساکنان و کیفیت فضاهای باز و بسته بین ساختمان های مسکونی با یکدیگر مرتبط هستند.

یک تحقیق در کشور به بررسی عناصر تشکیل دهنده فضاهای عمومی باز شهری و تأثیر آن بر کیفیت روابط بین شهروندان و نیز رابطه زندگی سالم با کیفیت فضای باز شهری و واحدهای همسایگی پرداخته است.

در این پژوهش با اشاره به تحقیقات به عمل آمده در زمینه مجتمع های مسکونی و اینکه برخی معیارها به صورت مستقیم بر سلامت روحی و روانی تأثیر می گذارند، توضیح داده شده است که معیارهای موثر در کیفیت فضاهای همسایگی و به طور کلی در فضاهای باز مجتمع های مسکونی شامل ابعاد زیست محیطی مجتمع های مسکونی (میزان فضای سبز در مجموعه، میزان آلودگی هوا و آلودگی صوتی و غیره)و ابعاد اجتماعی و فرهنگی مجتمع های مسکونی آپارتمانی (امنیت و حفاظت همسایگی، سلامت و مشارکت ساکنان در اداره محیط و تعاملات اجتماعی در این مجموعه ها) است.

ابعاد زیست محیطی مجتمع های مسکونی

این تحقیق در ادامه به مهم ترین اثرات فضای سبز شهرها یعنی کارکرد زیست محیطی آنها می پردازد: مجموعه تأثیرات زیست محیطی فضای سبز عبارتند از کاهش آلودگی هوا، کاهش آلودگی صوتی، تولید اکسیژن و جذب دی اکسید کربن، کنترل تشعشعات و بازتاب نور، کنترل باد، زیبایی آفرینی، ایجاد سایه، چشم انداز و تلطیف هوا.

علاوه بر تأثیرات فوق فضای سبز در کیفیت زندگی و سلامت روحی روانی ساکنان محیط های مسکونی و در همسایگی آنها نیز دخالت دارد. کیفیت محوطه سازی می تواند در شادی بخشی و سلامت روانی و کاهش فشار روحی و تنش استفاده کنندگان که در محیط ساکن هستند تأثیرگذار باشد و باید در طراحی ها به این موضوعات توجه شود.

تأثیر طبیعت بر سلامت ساکنان

بر اساس نتایج این تحقیق، دسترسی فیزیکی یا بصری به فضاهای باز و طبیعت از معیارهای کیفیت ساختمان و مسکن محسوب می شود. اگر طرح معماری امکان دسترسی به نور و تهویه طبیعی را تامین کرده و چشم انداز طبیعی و سبز را در معرض دید و استفاده قرار دهد، در تامین سلامت موثر خواهد بود. پیوند عناصر طبیعی مانند آب و پوشش گیاهی با ساختمان و محیط اثرات مثبت روانی بر ساکنان دارد. وجود درختان در فضاهای مجاور مجتمع های مسکونی به افزایش مناسبات دوستانه و همسایگی کمک می کند.

از جمله نکات مورد اشاره در این پژوهش آن است که وجود پنجره هایی با چشم انداز پوشش گیاهی و فضای سبز در ساختمان های مسکونی در مقایسه با چشم انداز اراضی بایر، کارکرد شناختی کودکان را ارتقا داده و از سوی دیگر اثرات زیانبار نور مصنوعی مانند نور نمایشگرها و لامپ های روشنایی نیز در مطالعات مختلف به اثبات رسیده است.

طبق تحقیق انجام شده، ساختمان های بلند، ساکنان خود را از محیط طبیعی جدا می کنند و در برج های مسکونی فقدان فضای سبز و نداشتن مقیاس انسانی به بیرون اگرچه در نگاه اول جذاب است، اما در دراز مدت به مشکلات رفتاری و حرکتی منجر شده و اختلالات عصبی ناشی از عدم ارتباط صحیح با محیط بیرونی را موجب می شود.

این تحقیق تأکید می کند: سکونت در برج های مسکونی به دلیل کاهش فعالیت های روانه انزوای اجتماعی را در کودکان به دنبال می آورد. همچنین با توجه به موارد یاد شده، فضاهای مسکونی طبیعت گرا، مانند چشم اندازها، مناظر و بوستان های شهری و محلی، کمربندها و حومه سبز، فضاهای ورزشی و کوچه ها باغ های شهری، همگی فرصتی برای ارتباط ساکنان با طبیعت ایجاد کرده و بنابراین در سلامت آنها تأثیر قطعی دارند.

از دیگر موارد به دست آمده در این تحقیق آن است که پیاده محوری در مجتمع های مسکونی به عنوان ابزاری برای فعالیت های فیزیکی و تامین سلامت پیشی بینی می شود. همچنین می توان گفت تک تک اجزای خانه و مجتمع های مسکونی در سلامتی ساکنان موثر بوده و ضروری است میزان و چگونگی تأثیر اکثر عناصر شکل دهنده مجتمع ها در سلامتی ساکنان مورد بررسی قرار گیرد؛ از جمله زمینه پیاده روی و مقدار پیاده روی که محوطه هر مجتمع مسکونی می تواند به وجود آورد.

این پژوهش با تأکید بر اینکه سلامت در دهه اخیر بسط یافته و نظریه های متفاوتی در مورد آن مطرح شده است از جمله این نظریه ها به نظریه بهبود تنش اولریک اشاره می کند که معتقد است مناظر طبیعی در کاهش میزان تنش تأثیر دارند؛ در حالی که برخی مناظر ساخته شده نه تنها از ایجاد تنش ممانعت نمی کنند بلکه می توانند خود سبب تنش شوند. ترجیحات مردم از مناظر نیز بر این موضوع تأکید می کند که مناظر طبیعی از کیفیتی برخوردارند که ارضاءکننده نیازهای بیولوژیکی انسان هستند. ارتباط فطری انسان با طبیعت سبب می شود تا برخی تماس ها با دنیای طبیعی به طور مستقیم بر سلامتی تأثیر بگذارند.

ابعاد اجتماعی و فرهنگی مجتمع های مسکونی

امکانات کالبدی و تراکم جمعیتی مناسب برای برقراری ارتباط بین گروه های مختلف سنی، تعامل اجتماعی و فعالیت های جمعی در محدوده توانایی های افراد استفاده کننده مورد بررسی قرار می گیرد. تعداد افراد ساکن و تعداد افراد استفاده کننده از هر وسیله یا پدیده در محیط های مسکونی یا به عبارت دیگر تخصیص امکانات کافی هماهنگ با جمعیت ساکن در محله های مسکونی می تواند در تنظیم برخوردهای اجتماعی افراد موثر باشد.

این تحقیق تأکید می کند که اشخاص رابطه فردی و اجتماعی خود را با فضا و عناصر و اجزای آن مشخص کرده و به استفاده از آنها می پردازند. بنابراین چنین به نظر می رسد که باید در طراحی مجتمع های مسکونی همسو با کیفیت بخشی به روابط اجتماعی ساکنان عمل شود. از دیگر موارد دارای اهمیت در این زمینه، خوانایی فضاهای همسایگی است که تصویری شایسته از محیط به شخص و به نوعی به وی احساس امنیت می دهد. این بدان معناست که خوانایی فضا و امنیت توامان رخ می دهد و در طراحی ها باید مورد توجه قرار گیرد.

از دیگر یافته های این پژوهش می توان به این موضوع اشاره کرد که تعاملات اجتماعی در محیط های جمعی و همسایگی با مبلمان شهری هم در ارتباط است. با مبلمان شهری می توان نوع و میزان رابطه بین ساکنان واحدهای مسکونی را تغییر داد. طراحی و اجرای مکان های مناسب برای نشستن در فضاهای باز مسکونی سبب ایجاد جذابیت و استقرار فعالیت های مختلف در این فضاها می شود. این فعالیت ها آنقدر حیاتی است که قابلیت دسترسی به امکانات مناسب نشستن یا نبود این امکانات را باید به عنوان یکی از مهم ترین عوامل لازم برای ارزیابی کیفیت فضاهای عمومی مورد توجه قرار داد.

این تحقیق نتیجه گیری می کند که نحوه ایجاد ارتباط بین واحدهای مسکونی و فضای باز و سبز بر شفابخش بودن فضا برای ساکنان نقش داشته و هرچه فضای باز سبزتری در اختیار ساکنان مجتمع های مسکونی در اختیار باشد میزان آسیب های روانی و تنش زا در استفاده کنندگان کاهش می یابد.


لینک خبر: http://asremaskan.com/fa/page/1902865/%D8%AA%D8%A7%D8%AB%DB%8C%D8%B1+%...
 
 
 
 
 
اخبار ساختمان
 
مقالات علمی
 
نشست خیابان گلستان
 
 
عضویت در خبرنامه
 
 
sitemap.xml